Mapa Akustyczna Łodzi
Informacje o klimacie akustycznym Łodzi
  1. Mapa akustyczna Łodzi na lata 2012-2017
  2. Strategiczna mapa akustyczna Łodzi
  3. Informacje o hałasie w środowisku
  4. Wykorzystanie mapy hałasu
  5. Mapa hałasu
  6. Wskaźniki oceny hałasu
Pliki do pobrania
  1. Część opisowa Mapy Akustycznej Łodzi na lata 2012 - 2017
  2. Program ochrony środowiska przed hałasem na lata 2013 -2018
Kontakt


Wydział Ochrony Środowiska i Rolnictwa
Departament Spraw Społecznych
Urzędu Miasta Łodzi
Al. Piłsudskiego 100, 92-326 Łódź
tel.: +48 (42) 638-47-11
fax: +48 (42) 638-47-47
e-mail: srodowisko@uml.lodz.pl


Łódzki Ośrodek Geodezji
ul.Traugutta 21/23, 90-113 Łódź
tel. (42) 637-55-01
tel. (42) 637-47-36
tel./fax. (42) 637-48-77
e-mail: sekretariat@log.lodz.pl
Informacje o hałasie w środowisku

Informacje o hałasie w środowisku

„Nadejdzie kiedyś czas, gdy ludzkość

będzie musiała rozprawić się

z hałasem równie stanowczo, jak dziś

rozprawia się z cholerą i dżumą”


Robert KOCH (1843-1910)


Czym jest hałas?


Hałasem są wszelkie niepożądane, nieprzyjemne, dokuczliwe lub szkodliwe drgania ośrodka sprężystego, działające za pośrednictwem powietrza na organ słuchu i inne zmysły oraz elementy organizmu człowieka. Nieco prostsza definicja mówi, że hałas to dźwięki o dowolnym charakterze akustycznym niepożądane w danych warunkach i dla danej osoby. Z definicji tych wypływają wnioski, że hałas jest zjawiskiem dźwiękowym oraz że rozpoznanie zjawiska dźwiękowego określanego jako hałas polega na ocenie subiektywnej [1].

Fale akustyczne o określonej częstotliwości wywołują w narządzie słuchu wrażenie słyszenia. Ucho ludzkie odbiera dźwięki o częstotliwości zawartych w paśmie od 16 do 16000 Hz. Pasmo to nazywane jest pasmem słyszenia. Drgania o niskiej częstotliwości, mniejszej od 16 Hz są zazwyczaj odbierane jako pojedyncze impulsy i noszą nazwę infradźwięków. Drgania o częstotliwości powyżej 16 kHz nie wywołują wrażenia dźwięku i noszą nazwę ultradźwięków. W związku z tym najprostszy sposób klasyfikacji hałasu to podział ze względu na zakresy częstotliwościowe.

 

 

 

Drugim sposobem klasyfikacji, istotnym szczególnie w ochronie pracy, jest podział ze względu na charakter oddziaływania. Wyróżnia się hałasy uciążliwe – nie wywołujące trwałych skutków w organizmie oraz hałasy szkodliwe – wywołujące stałe skutki, lub też określane jako hałasy, których oddziaływanie powoduje określone ryzyko wystąpienia trwałych zmian w organizmie.

W ocenie hałasu, z punktu widzenia oddziaływania na organizmy żywe, istnieje jeszcze podział ze względu na przebieg czasowy hałasu. Podział ten przedstawiony jest na rysunku 2.

 

Hałas ciągły charakteryzuje się stałą wartością energii akustycznej w okresie obserwacji, np. dnia pracy, tygodnia pracy itp. Hałas przerywany to hałas, którego energia ulega zmianom w okresie obserwacji. Hałas impulsowy to krótkotrwałe zjawiska dźwiękowe takie jak wybuchy, uderzenia młotów itp.

Inny stosowany podział uwzględnia zasadę powstawania hałasu. Podział ten odpowiada ogólnej klasyfikacji źródeł dźwięku i wyróżnia:

-          źródła aerodynamiczne, wytwarzające hałas w następstwie przepływu powietrza lub innego gazu. Do źródeł tych należą: wentylatory, sprężarki, silniki spalinowe w części wydechu spalin,

-          źródła mechaniczne, wytwarzające dźwięk w skutek tarcia i zderzeń ciał stałych, w tym głównie części maszyn; do tej grupy źródeł należą wszelkie maszyny w przemyśle, a także wiele urządzeń gospodarstwa domowego,

-          źródła hałasów mieszanych – to źródła stanowiące kombinację źródeł aerodynamicznych i mechanicznych, np. samochody traktowane jako całość.

            Istotnym przekrojem klasyfikacyjnym jest podział ze względu na środowisko, w którym hałas występuje (rys. 3). Podział ten wyróżnia:

-          Hałas przemysłowy,

-          Hałas komunalny, występujący w pomieszczeniach mieszkalnych, użyteczności publicznej oraz na terenach otwartych,

-          Hałas komunikacyjny, pochodzący od środków komunikacji drogowej, lotniczej, kolejowej i wodnej.


HAŁAS KOMUNALNY

Hałas komunalny jest związany głównie z dźwiękami towarzyszącymi obecności i działalności człowieka.

Jego znaczącym elementem jest tzw. hałas sąsiedzki, którego źródłem są urządzenia audiowizualne, odgłosy wszelkiej aktywności sąsiedzkiej, zwierząt domowych, kroków na korytarzach, zamykanych drzwi, hałaśliwość instalacji sanitarnych, wind, zsypów na odpady. Ponadto duży udział w hałasie komunalnym mają różnego rodzaju obiekty działalności usługowo-rozrywkowej oraz rekreacyjno-sportowej, takie jak: dyskoteki, restauracje organizujące przyjęcia, ogródki piwne, hale widowiskowo-sportowe, stadiony oraz innego rodzaju obiekty sportowe. Niejednokrotnie zdarza się, że w niedalekim sąsiedztwie budynków mieszkalnych występują obiekty o charakterze usługowo-produkcyjnym lub obiekty handlowe (hipermarkety), które stanowią dodatkowe czynniki negatywnie wpływające na poziom hałasu w środowisku komunalnym.

 

HAŁAS PRZEMYSŁOWY


Hałas przemysłowy emitowany jest przez źródła znajdujące się na terenie zakładów przemysłowych, wytwórczych i rzemieślniczych. Źródłami hałasu przemysłowego są maszyny i urządzenia przemysłowe, procesy technologiczne, a także różnego rodzaju instalacje oraz transport wewnątrzzakładowy.

Zmechanizowany przemysł stwarza najbardziej poważne i wielkiej skali problemy, poddając znaczną część populacji na potencjalnie niebezpieczne poziomy hałasu. Najwyższe poziomy hałasu powodują zwykle przepływy gazu z dużą prędkością (np. wentylatory, zawory ciśnienia pary) lub procesy związane z uderzeniami (np. tłoczenie, nitowanie, praca młotów pneumatycznych). Cechy hałasu przemysłowego różnią się istotnie w zależności od właściwości maszyny: maszyny typu obrotowego i tłokowego generują dźwięk, którym dominują składniki cykliczne, sprzęt pneumatyczny wytwarza najczęściej dźwięki przypadkowe szerokopasmowe.

W rejonach przemysłowych hałas z reguły pochodzi z ogromnej ilości różnorodnych źródeł, spośród których wiele wytwarza hałas o złożonej strukturze.

 

 

HAŁAS DROGOWY

 

Na hałas drogowy składa się przede wszystkim dźwięk generowany w związku z poruszaniem się pojazdu i hałas powstający na styku opony z nawierzchnią drogową. Przy prędkościach powyżej 60 km/h, hałas wynikający z tarcia opon o nawierzchnię drogi przewyższa hałas silnika. Poziom hałasu drogowego jest bezpośrednio związany ze wskaźnikiem potoku ruchu, szybkością pojazdów oraz proporcją ciężkich pojazdów, które wraz z motocyklami są około dwa razy głośniejsze niż samochody osobowe. Szczególne problemy dotyczą obszarów o zmniejszonej płynności ruchu (skrzyżowania, wzniesienia itp.).

            Hałas powodowany przez ruch samochodów jest funkcją wielu zmiennych. Do zmiennych tych należą między innymi:

-          liczba pojazdów przejeżdżających w jednostce czasu,

-          dobowa struktura natężenia ruchu pojazdów,

-          rodzaj samochodów i ich stan techniczny,

-          rodzaj, jakość i stan nawierzchni dróg,

-          urbanistyczne rozwiązanie sieci drogowej,

-          liczba pasów ruchu i ich odległość od zabudowy mieszkaniowej,

-          zmienność ruchu wymuszona przez jego określoną organizację (np. obowiązujące ograniczenia szybkości, znaki STOP),

-          liczba skrzyżowań regulowanych światłami,

-          czas trwania jednego cyklu zmiany świateł.

Większość z wymienionych to czynniki zależne od pory dnia, tygodnia, miesiąca i pory roku, stanu pogody i innych przypadkowych zdarzeń.

Ograniczenie hałasu drogowego możliwe jest dzięki zastosowaniu cichych nawierzchni asfaltowych, budowaniu ekranów akustycznych wzdłuż dróg, polepszaniu właściwości akustycznych pojazdów samochodowych (korzystne akustycznie bieżniki opon, skuteczniejsze układy tłumików, cichsze układy napędowe) oraz odpowiednim strategiom zarządzania ruchem drogowym (np. nocne ograniczenie prędkości, „strefy ciszy”, itd.).

 

HAŁAS KOLEJOWY

 

Hałas kolejowy powstaje w wyniku eksploatacji linii kolejowych. W ocenie hałasu kolejowego uwzględnia się następujące czynniki, wpływające na poziom hałasu w otoczeniu linii kolejowych:

-          rodzaj taboru kolejowego,

-          rodzaj jednostki napędowej,

-          konstrukcja i stopień zużycia szyn,

-          rodzaj podłoża i konstrukcja podkładów,

-          parametry ruchu pociągów (szczególnie prędkość pociągów),

-          długość składów,

-          warunki otoczenia linii kolejowych,

-          warunki meteorologiczne [2].

 

Zmniejszenie niekorzystnego wpływu hałasu kolejowego na klimat akustyczny można uzyskać dzięki:

-          poprawie stanu technicznego taboru kolejowego,

-          modernizacji torowiska

-          zastosowaniu pasów zieleni oraz ekranów akustycznych wzdłuż linii kolejowych,

-          tworzeniu obszarów ograniczonego użytkowania.

Dodatkowo należy zwrócić uwagą na fakt, że efekty poprawy klimatu akustycznego nie są niezmienne w czasie. Aby ich nie utracić niezbędne jest utrzymywanie torowiska w dobrym stanie aż do następnego remontu (np. dzięki szlifowaniu torów).

 

HAŁAS LOTNICZY

 

Cechami charakterystycznymi hałasu lotniczego są: oddziaływanie na duże powierzchnie terenu, wysokie poziomy emisji hałasu wszystkich typów statków powietrznych zwłaszcza w operacjach startu i lądowania, praktyczny brak efektywnych zabezpieczeń środowiska przed hałasem lotniczym. Dużą uciążliwość hałasu powodują lądowiska sezonowe, aerokluby, loty turystyczne w atrakcyjnych miejscowościach rekreacyjnych, lądowiska lotnictwa sanitarnego oraz tzw. lotniska dyspozycyjne.

Wśród hałasów lotniczych wyróżniamy hałasy wewnętrzne oraz zewnętrzne. Hałasy wewnętrzne są emitowane przez różne źródła w samolocie, zależnie od tego czy samolot znajduje się w stanie stacjonarnym, czy też w ruchu. Hałasy te oddziałują w różnym stopniu na załogę i pasażerów samolotu. Na hałas wewnętrzny istotny wpływ ma rodzaj napędu (tłokowy, turbośmigłowy, odrzutowy). Oprócz hałasu wywołanego pracą zespołu napędowego, występują również hałasy wywołane pracą urządzeń i agregatów pomocniczych oraz powodowane wypływem strumienia, ssaniem powietrza, obrotem śmigieł.

Zasięg hałasów zewnętrznych ściśle wiąże się z eksploatacją sprzętu lotniczego. Lotniczy hałas zewnętrzny oddziałuje na znaczną ilość osób. Do grup osób narażonych na hałas tego rodzaju zaliczyć można: personel naziemnej obsługi samolotów, personel portu lotniczego, pasażerów portu lotniczego, osoby przebywające na lotnisku oraz mieszkańców stref sąsiadujących z lotniskiem, stref podejścia, krążenia nad lotniskiem.

Dzięki zastosowaniu map akustycznych lotniska możliwe jest wydzielenie stref wokół lotniska, w zależności od panującego w nich klimatu akustycznego. Każda z wydzielonych stref powinna charakteryzować się odpowiednimi wymaganiami natury architektoniczno-budowlanej i urbanistycznej. Na terenach znajdujących się w strefie położonej najbliżej portu lotniczego, objętej oddziaływaniem hałasu emitowanego przez przelatujące, startujące i lądujące samoloty, powinny być stworzone obszary ograniczonego użytkowania. W tym obszarze nie może być żadnych budynków mieszkalnych, ani obiektów użyteczności publicznej. Dopuszczalne jest przeznaczenie tych terenów dla budownictwa przemysłowego i akustycznie obojętnego lub na strefy ochronne, odpowiednio zagospodarowane przestrzennie.

Mając na uwadze ochronę środowiska przed hałasem – w planie zagospodarowania przestrzennego należy uwzględnić strefy hałasu, występujące wokół lotniska, i oparciu o tą wiedzę można wydawać decyzje o warunkach zabudowy.

 

Opracowano na podstawie:

[1] Engel Z. – Ochrona środowiska przed drganiami i hałasem, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993

[2] Lipowczan A. – Hałas a środowisko, Biblioteczka Fundacji Ekologicznej Silesia, Katowice 1995

[3] Rajpert T. – Hałas lotniczy i sposoby jego zwalczania, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 1980

[4] K. Pawlas – Hałas w środowisku komunalnym, Materiały ze szkolenia zorganizowanego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Sosnowiec, 3-6 grudnia 2001

[5] Dworak K., Domańska H., Paciej J. – Hałas środowiskowy a zdrowie, referat przedstawiony na Ogólnopolskiej Sesji Popularnonaukowej ,,Środowisko a zdrowie – 2005”, Częstochowa 2-3 czerwca 2005